Jak objawia się depresja u mężczyzn i jak ją leczyć?

Depresja u mężczyzn rozpoznawana jest zwykle później niż u kobiet, choć wcale nie dotyka ich rzadziej. Jednym z powodów późniejszego rozpoznania jest odmienny obraz choroby. Mężczyźni rzadko mówią o smutku – częściej skarżą się na przemęczenie, bezsenność, bóle głowy albo problemy z koncentracją w pracy. Od pierwszych objawów do diagnozy mija nieraz kilkanaście miesięcy.

Dlaczego depresja u mężczyzn bywa rozpoznawana z opóźnieniem?

Do późnego rozpoznania przyczyniają się przede wszystkim dwa mechanizmy. Pierwszy jest kulturowy: wielu mężczyzn wychowano w przekonaniu, że przyznanie się do bezradności obniża ich wartość, więc zamiast prosić o wsparcie radzą sobie sami – zagłuszają cierpienie pracą, alkoholem, wycofaniem z relacji. Drugi ma podłoże kliniczne. Klasyczny obraz choroby, czyli obniżony nastrój i płaczliwość, u mężczyzn często ustępuje miejsca rozdrażnieniu oraz objawom cielesnym. Pacjent trafia więc do lekarza rodzinnego z bólem pleców czy kołataniem serca, a nie do psychiatry.

Późna diagnoza może mieć poważne następstwa, bo nieleczona depresja sprzyja uzależnieniom, schorzeniom układu krążenia i rozpadowi więzi rodzinnych. Ponadto mężczyźni znacznie częściej niż kobiety odbierają sobie życie.

Objawy depresji u mężczyzn – na co zwrócić uwagę?

Rozpoznanie stawia się wtedy, gdy dolegliwości utrzymują się przynajmniej dwa tygodnie i utrudniają codzienne funkcjonowanie. Najczęstsze objawy depresji u mężczyzn to:

• drażliwość i wybuchy gniewu w obliczu drobnych trudności,
• stałe zmęczenie, które nie mija po odpoczynku,
• zaburzenia snu – kłopoty z zasypianiem, wybudzanie się nad ranem,
• utrata zainteresowań i spadek popędu seksualnego,
• wycofanie z kontaktów towarzyskich, milczenie w domu,
• pogorszenie pamięci i koncentracji oraz trudności w podejmowaniu decyzji,
• dolegliwości somatyczne bez uchwytnej przyczyny: bóle głowy, brzucha, karku,
• zwiększone spożycie alkoholu lub inne zachowania ryzykowne.

Ukryta depresja u mężczyzn – jak zauważyć ją u bliskiej osoby?

Nietypowe objawy depresji to te, których z chorobą zwykle się nie łączy, bo nie mają nic wspólnego ze smutkiem. Mężczyzna, który prowadzi samochód brawurowo, wdaje się w konflikty, angażuje się w hazard lub pracuje po kilkanaście godzin dziennie, najczęściej próbuje odzyskać poczucie sprawczości. Podobną funkcję pełni alkohol – doraźnie tłumi napięcie. Takie zachowania otoczenie interpretuje jako odzwierciedlenie cech charakteru albo skutek przeciążenia pracą, dlatego długo nie budzą podejrzeń.

Ukryta depresja u mężczyzn objawia się więc nie tyle smutkiem, ile zmianą sposobu funkcjonowania. Sygnałem ostrzegawczym jest każde utrzymujące się odstępstwo od normy: towarzyski dotąd partner przestaje odbierać telefony, spokojny ojciec reaguje krzykiem na hałasujące dzieci.

Jak reagować w takich sytuacjach? W rozmowie lepiej unikać ocen w rodzaju „weź się w garść”. Skuteczniejsze jest wskazanie konkretnych zmian w zachowaniu – że od kilku tygodni nie sypia, że schudł, że zrezygnował z treningów – oraz zaproponowanie pomocy w umówieniu wizyty u lekarza.

Test na depresję u mężczyzn – czym jest i czego nie zastąpi?

W rozpoznaniu depresji pomaga na przykład Skala Depresji Becka i kwestionariusz PHQ-9, służące do przesiewowej oceny nasilenia objawów. Wypełnienie takiego kwestionariusza zajmuje kilka minut i pomaga uporządkować obserwacje. Wynik nie jest jednak diagnozą: nie pozwala odróżnić depresji od dystymii, zaburzeń lękowych ani choroby afektywnej dwubiegunowej. Rozpoznanie stawia lekarz na podstawie wywiadu i oceny stanu psychicznego.

Jak leczyć depresję u mężczyzn?

Leczenie męskiej depresji opiera się na psychoterapii, farmakoterapii albo połączeniu obu metod, a wybór zależy od nasilenia objawów. W epizodach łagodnych wystarcza zwykle psychoterapia, przy czym najlepiej udokumentowaną skuteczność ma podejście poznawczo-behawioralne. Pacjent uczy się rozpoznawać myśli podtrzymujące obniżony nastrój i stopniowo wracać do porzuconych aktywności.

W epizodach umiarkowanych i ciężkich lekarz zapisuje leki przeciwdepresyjne, najczęściej z grupy SSRI lub SNRI. Odpowiedź na leczenie pojawia się po dwóch–czterech tygodniach, dlatego przedwczesne odstawienie preparatu należy do najczęstszych przyczyn nawrotu. Terapię kontynuuje się co najmniej pół roku po ustąpieniu objawów, a o jej zakończeniu decyduje lekarz.

Leczenie powinny uzupełniać regularna aktywność fizyczna, stałe godziny snu oraz ograniczenie alkoholu i innych używek. Terapii nie zastąpią, ale mogą zwiększyć jej skuteczność.

Psychiatra dla mężczyzn czy psycholog – z kim się skonsultować?

Pomoc psychologiczna dla mężczyzn ma sens wtedy, gdy objawy są łagodne, a pacjent zachowuje zdolność do codziennego funkcjonowania. Psychiatra dla mężczyzn jest potrzebny wówczas, gdy u pacjenta występuje bezsenność, wyraźny spadek masy ciała, myśli rezygnacyjne lub gdy dolegliwości uniemożliwiają wypełnianie obowiązków. Tylko lekarz przeprowadzi diagnostykę różnicową i wprowadzi farmakoterapię.

Jeśli rozpoznajesz u siebie lub u kogoś bliskiego opisane sygnały, nie odkładaj konsultacji na później. W Poradni Multimedyk w Łodzi przyjmują psychiatrzy i psycholodzy pracujący z pacjentami dorosłymi. Termin wizyty ustalisz telefonicznie lub przez formularz na naszej stronie.

FAQ

Czy depresja u mężczyzn może ustąpić bez leczenia?

Epizod depresyjny może czasem ustąpić samoistnie, trwa jednak wtedy dłużej i częściej nawraca. Nieleczona choroba zwiększa też ryzyko uzależnienia od alkoholu oraz powikłań sercowo-naczyniowych.

Czy leki przeciwdepresyjne obniżają sprawność seksualną?

Część preparatów może przejściowo osłabiać popęd lub opóźniać wytrysk, natomiast sama depresja obniża libido równie silnie. Gdy działanie niepożądane się utrzymuje, lekarz modyfikuje dawkę albo dobiera inną substancję – terapii nie należy przerywać samodzielnie.

Jak przekonać mężczyznę, który nie chce iść do specjalisty?

Zamiast nalegać, warto odwołać się do konkretów: bezsenności, bólu, drażliwości. Pomocne może być zaproponowanie, aby zacząć od badań krwi zleconych przez lekarza rodzinnego, a następnie skorzystać z konsultacji psychiatrycznej w formie teleporady.